Γιατί κιτρινίζουν τα φύλλα στα εσπεριδοειδή; Τα "σήματα Μόρς" που σου στέλνουν αλλά δεν αποκωδικοποιείς!
Ο περισσότερος κόσμος νομίζει ότι τα φυτά δεν “μιλάνε”. Ε, αμ δε. Βγάλτε με τρελό, αλλά όντως μιλάνε — απλώς… δεν χρησιμοποιούν λέξεις.
Έχουν τον δικό τους τρόπο να επικοινωνούν μαζί μας. Το θέμα είναι να μάθεις να τα “ακούς”. Να βλέπεις τα σημάδια. Και να δράς.
Άντε Γεωπόνε, πρόχωρα στο ρεζουμέ της υπόθεσης, έχουμε και άλλες δουλειές να κάνουμε!!
Ωραία λοιπόν, ας ξεκινήσουμε. Με μια γρήγορη αναζήτηση στο διαδίκτυο για το “Κιτρίνισμα των φύλλων στα εσπεριδοειδή”, θα διαπίστωσετε ότι τα περισσότερα άρθρα χωρίζουν τις αιτίες σε κατηγορίες, όπως έλλειψη νερού, υπερβολική υγρασία και κακή αποστράγγιση, έλλειψη θρεπτικών συστατικών (εναπαρκής λίπανση), προσβολή απο έντομα και μύκητες, έλλειψη φωτισμού κλπ.
Εν μέρει, για τα περισσότερα απ’ αυτά υπάρχει κάποια βάση, όμως δεν θεωρούμε ότι το κιτρίνισμα είναι το κύριο σύμπτωμα σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, όπως συνήθως παρουσιάζεται.
Και εξηγούμε:
Έλλειψη νερού:
Το βασικό σύμπτωμα είναι η μάρανση, το καρούλιασμα των φύλλων και η προοδευτική ξήρανση των βλαστών, παρά το κιτρίνισμα των φύλλων.
Προσβολή από έντομα:
Πέρα από την παρουσία των ίδιων των εντόμων, πολλές φορές θα παρατηρήσετε την ύπαρξη μελιτώματος, μιας κολλώδους ουσίας που εκκρίνεται από τα έντομα καθώς τρέφονται.
Αυτή η ουσία συχνά οδηγεί στην ανάπτυξη καπνιάς (μαύρισμα φύλλων), η οποία περιορίζει τη φωτοσύνθεση και σταδιακά προκαλεί την εξασθένιση του δέντρου.
Οπότε, η προσβολή από έντομα είναι εύκολα παρατηρήσιμη και διαφέρει από ένα απλό κιτρίνισμα των φύλλων.
Υπερβολική υγρασία, Κακή Αποστράγγιση & Ανάπτυξη Μυκήτων:
Πρόκειται για τρεις διαφορετικές αιτίες, οι οποίες όμως συνδέονται στενά μεταξύ τους.
Το υπερβολικό πότισμα, σε συνδυασμό με κακή αποστράγγιση του εδάφους, δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη εδαφογενών μυκήτων, όπως η φυτοφθόρα (Phytophthora spp.). Ένα από τα χαρακτηριστικότερα συμπτώματα της φυτόφθορας, είναι η εμφάνιση κόμμεος (“πίσσας”αλά κυπριακά) στον λαιμό του φυτού, δηλαδή στη βάση του κορμού. Αν παρατηρήσετε κάτι τέτοιο, είναι πολύ πιθανόν το δέντρο σας να έχει προσβληθεί απο την πιο πάνω ασθένεια.
Όπως αντιλαμβάνεστε, τα συμπτώματα σε αυτή την περίπτωση δεν περιορίζονται σε ένα απλό κιτρίνισμα των φύλλων. Αντιθέτως, η ασθένεια μπορεί να προκαλέσει ολική μάρανση και τελικά ξήρανση ολόκληρου του δέντρου.
Ναι, μπορεί να υπάρξει και κιτρίνισμα, αλλά δεν αποτελεί το βασικό σύμπτωμα (Για την αντιμετώπιση της φυτόφθορας, θα μιλήσουμε αναλυτικά σε επόμενο άρθρο).
Επίσης εκτός από τους εδαφογενείς μύκητες, υπάρχουν και άλλοι παθογόνοι μύκητες που προσβάλλουν τα φύλλα και τους καρπούς των εσπεριδοειδών. Η εμφάνιση κυκλικών ή ακανόνιστων κηλίδων στα φύλλα και στους καρπούς υποδηλώνει, στις πλείστες περιπτώσεις, προσβολή από μύκητες όπως ο Mycosphaerella citri (Greasy Spot), ο Diaporthe citri (Melanose), κ.ά.
Σε προχωρημένα στάδια, οι μυκητολογικές ασθένειες που προσβάλουν το φύλλωμα, οδηγούν σε κιτρίνισμα των φύλλων, προκαλώντας φυλλόπτωση. Τα συμπτώματα είναι συνήθως εύκολα παρατηρήσιμα με γυμνό μάτι, ειδικά όταν η προσβολή είναι εκτεταμένη.
Έλλειψη θρεπτικών στοιχείων:
Η βασική αιτία πίσω από το κιτρίνισμα των φύλλων!
Όταν μιλάμε για κιτρίνισμα των φύλλων στα εσπεριδοειδή, στις πλείστες των περιπτώσεων η αιτία εντοπίζεται σε τροφοπενίες, δηλαδή στην έλλειψη βασικών θρεπτικών στοιχείων, όπως άζωτο, σίδηρος, μαγνήσιο κ.α.
Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι τα θρεπτικά στοιχεία δεν παραμένουν για πάντα στο έδαφος. Κάποια (όπως το άζωτο) εξαερώνονται προς την ατμόσφαιρα, ενώ άλλα (όπως το νιτρικό άζωτο, ο σίδηρος κλπ) εκπλύνονται σε βαθύτερα στρώματα του εδάφους μέσω του νερού, καθιστώντας τα μη διαθέσιμα για τα φυτά.
Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί, κατά τις περιόδους έντονης βλαστικής ανάπτυξης, ανθοφορίας ή ανάπτυξης των καρπών, τα δέντρα καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ενέργειας και θρεπτικών συστατικών. Αν αυτά τα αποθέματα δεν αναπληρωθούν με σωστή και έγκαιρη λίπανση, τότε αρχίζουν να εμφανίζονται τα συμπτώματα των τροφοπενιών.
Τα πιο συχνά συμπτώματα τροφοπενίας περιλαμβάνουν τη μεσονεύρια χλώρωση των φύλλων (κιτρίνισμα μεταξύ των νεύρων), μικροφυλλία, περιορισμένη ή και πλήρη απουσία ανθοφορίας και καρποφορίας, μικροκαρπία, καθώς και καχεκτική συνολική ανάπτυξη του φυτού.
Στην πράξη, είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι το κιτρίνισμα των φύλλων πολλές φορές δεν οφείλεται σε μία μόνο αιτία.
Συχνά, πρόκειται για έναν συνδυασμό παραγόντων, με τις πιο συχνές περιπτώσεις να σχετίζονται με την προσβολή από μυκητολογικές ασθένειες του φυλλώματος και την έλλειψη θρεπτικών συστατικών.
Στην πράξη, είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι το κιτρίνισμα των φύλλων πολλές φορές δεν οφείλεται σε μία μόνο αιτία.
Συχνά, πρόκειται για έναν συνδυασμό παραγόντων, με τις πιο συχνές περιπτώσεις να σχετίζονται με την προσβολή από μυκητολογικές ασθένειες του φυλλώματος και την έλλειψη θρεπτικών συστατικών.
Εικόνες που "μιλάνε" – Τα “σήματα Μόρς” που τώρα θα καταλαβαίνεις!
Χαρακτηριστική εικόνα τροφοπενίας σιδήρου σε λεμονιά (Μεσονέυρια χλώρωση)
Γενικευμένη τροφοπενία – Ενδεικτική εικόνα δέντρου με πολλαπλές ελλείψεις θρεπτικών στοιχείων (Αζώτου, σιδήρου, μαγνησίου κ.ά.) – Μικροφυλλία, Καχεκτική Ανάπτυξη
Συνδυασμός τροφοπενιών και προσβολής από μύκητα. Παρατηρήστε τις χαρακτηριστικές κηλίδες στα φύλλα της λεμονιάς.
Όπως θα έχετε διαπιστώσει αρκετές φορές, η πράξη διαφέρει από τη θεωρία και τα πράγματα πολλές φορές δεν είναι άσπρο – μαύρο. Το κιτρίνισμα των φύλλων συχνά δεν προκαλείται από μία μόνο αιτία, αλλά οφείλεται σε συνδυασμό πολλών παραγόντων μαζί.
Ενδεικτική εικόνα δέντρου με παρατεταμένη υδατική καταπόνηση!
Όπως αναφέραμε και παραπάνω, βασικό σύμπτωμα της έλλειψης νερού είναι η μάρανση και το καρούλιασμα των φύλλων, και όχι τόσο το κιτρίνισμα.
Ενδεικτική εικόνα δέντρου με παρατεταμένη υδατική καταπόνηση!
Όπως αναφέραμε και παραπάνω, βασικό σύμπτωμα της έλλειψης νερού είναι η μάρανση και το καρούλιασμα των φύλλων, και όχι τόσο το κιτρίνισμα.

